VOC Special

Op deze pagina staan links naar sites die te maken hebben met de geschiedenis van de VOC. Het is dit jaar 400 jaar geleden dat de VOC werd opgericht en die VOC was voor een groot deel verantwoordelijk voor onze welvaart in de zeventiende eeuw.

Wat is de VOC?

De Portugezen hadden in het begin van de zestiende eeuw de zeeweg naar het verre oosten ontdekt. Handelsschepen namen specerijen mee, zoals peper, muskaat, foelie. Die waren in ons land (de "Zeven Verenigde Nederlanden") erg gewild.
Door de Tachtigjarige oorlog met Spanje was het niet meer mogelijk om de specerijen van de Portugezen te kopen. De kooplieden in ons land wilden daarom zelf naar die landen gaan. Nu was dat gemakkelijker gezegd dan gedaan. De route was nog niet helemaal bekend. Het verre oosten (Indië, of de Indonische eilanden) ligt aan de andere kant van de wereld en in die tijd was dat een reis die langs het voor ons gevaarlijke Spanje voerde. Dat was het land waarmee wij in oorlog waren. Voorbij Spanje moesten de schepen helemaal om het zuidelijkste puntje van Afrika heen varen. Tot slot moest de Indische oceaan nog worden overgestoken. Bij elkaar was dat een reis van vele maanden onder heel slechte omstandigheden, want de schepen waren krap en benauwd, het voedsel was slecht en de matrozen konden zich niet wassen.

De Portugezen hadden op hun schepen ook matrozen uit ons land. Op die manier werd in de Zeven Verenigde Nederlanden langzaam bekend hoe die route precies liep. Kooplieden hadden er veel geld voor over om zelf de route naar Indië te verkennen.
Om problemen met Spanje te voorkomen zeilen Heemskerck en Barendsz in mei 1596 naar het noorden om boven Rusland langs naar Indië te varen. Helaas komen ze vast te zitten in het ijs en moeten overwinteren op het eiland Nova Zembla.

Ondertussen is in april 1595 een vloot van vier schepen vertrokken om Indië langs de normale (zuidelijke) route te bereiken. Onder leiding van Houtman en de Keyser zeilen 250 manschappen de haven van Amsterdam uit. Dit is ook een "Compagnie van Verre", door kooplieden gefinancieerd. Na een lange reis komen ze in 1597 weer volbeladen, met nog maar 84 overgebleven bemanningsleden, in Amsterdam aan. Er worden meer Compagnieën van Verre opgericht. Ze werken beslist niet samen, integendeel! Ondertussen zijn de prijzen van specerijen in Bantam en op de Molukken (beide in Indonesië) acht keer zo duur geworden. Tijd om samen te werken!

Johan van Oldenbarnevelt, je kunt hem vergelijken met de minister-president van tegenwoordig, vindt het tijd om daar iets aan te doen. Hij laat alle directies van de Compagnieën van Verre bij zich komen. Hij wil de Compagnieën onderbrengen in één grote maatschappij. En dat lukt. Op 20 maart 1602 wordt de Verenigde Oostindische Compagnie (VOC)opgericht voor de tijd van 21 jaar.

Het bestuur van de VOC wordt gevormd door de Heren XVII (zeventien). Het is een van de eerste N.V.'s ter wereld! Je kunt namelijk inschrijven voor een aandeel in de compagnie. Als de schepen van de VOC terug komen, maar dat gebeurt niet altijd, dan kun je voor je aandeel van bijvoorbeeld 25 gulden wel 100 gulden terug ontvangen. De specerijen worden immers voor veel geld verkocht. Uit die tijd komt ook de uitdrukking "peperduur".
Het handelen met aandelen heet beleggen. Nu is dat erg populair.
De VOC heeft heel lang bestaan. Pas in 1800 werd zij opgeheven.

Natuurlijk zat er ook een andere kant aan de reizen van de VOC. Mensen in andere landen werden uitgebuit. De Hoornse Jan Pieterszoon Coen verjoeg de Engelsen en Portugezen uit Indië en zette met harde hand de situatie naar zijn hand, wat aan veel Indische mensen het leven kostte. In Nederland werden echter standbeelden voor onze helden opgericht. Maar we moeten niet vergeten dat een mensenleven niet zo erg meetelde in die harde tijd. En al helemaal niet als het mensen in verre landen betrof. Bovendien waren doodstraffen toen heel normaal.
Zoals altijd zitten er twee kanten aan geschiedenis!

Hieronder staat een aantal links naar plaatsen waar informatie over de VOC te vinden is. De Thinkquest site helemaal onderaan vind ik een aanrader!
Heel apart is de komst van de Duyfken. Dit is een replica (nagebouwd model) van een VOC schip, dat in Australië is gebouwd. De Duyfken is nu onderweg naar Nederland en komt in april op Texel aan. Daarna zal de Duyfken andere VOC havens aandoen, zoals Hoorn en Enkhuizen.

Verder zijn er natuurlijk ook boeken over het leven op de VOC schepen. Denk maar eens aan "De scheepsjongens van Bontekoe".

 

 

 

Links voor juf en meester

 

Links voor de kinderen

*) dat programma hoeft niet geïnstalleerd te worden, het werkt al vanaf een diskette.

Hans Walrecht

bijgewerkt t/m 04-01-2009